انتخابات ریاست جمهوری اسلامي افغانستان مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط محمد جواد صمیمی   
سه شنبه ، 3 آذر 1388 ، 16:50

همان گونه که می دانیم، انتخابات ریاست جمهوری «‌رکن اصلی تصمیم‌ گیری و اداره امور کشور است». و اداره امورکشور مسئولیتی است که برای احرازآن علاوه برشرایط عمومی مانند عقل وبلوغ و... باید شرایط قانونی دیگر را نیز دارا بود، پس انتخاب کنندگان باید شخص لایقی را انتخاب کنند تا یک رییس جمهورکارآمد تری داشته باشند.
موضوع « انتخابات ریاست جمهوری» درمیان ده ها عناوین مربوط به انتخابات دریک  کشورازبرجستگی واهمیت خاصی بر خورداراست.زیرا ریاست جمهوری درتمام کشورها مخصوصا درنظام جمهوری اسلامی افغانستان؛ عالی ترین منصب اجرای وتصمیم گیری درامور سیاسی کشورماست. بنابراین مادراین نوشتارمسألۀ « انتخابات ریاست جمهوری » را در چهارگفتار مورد بررسی قرارداده ایم: درگفتارراول( کلیات ومفاهیم) یعنی به تبیین واژه ها واقسام نظام های سیاسی(ریاستی،پالمانی)پرداخته شده است. ودرگفتار دوم وسوم به ترتیب، جایگاه انتخابات وجایگاه ریاست جمهوری درقانون اساسی افغانستان مطرح گردیده یعنی شرایط ،وظایف وویژگی های رئیس جمهور احصاء شده است. ودرگفتار چهارم، نقش مردم درانتخابات ریاست جمهوری مورد ارزیابی وبررسی قرار گرفته است.ودر نها یت، تنتیجه گیری از مطالب ارائه داده شده است.
واژگان کلیدی: انتخابات،ریاست جمهوری،اسلامی،رژیم،نظام ،افغانستان،

امروزه اکثرکشورها، نظام سیاسیی شان براساس انتخابات (رفراندوم) ومشارکت عمومی استواراست. زیرا انتخابات یکی ازساخص های توسعه وشکوفای سیاسی ونشان دهنده ای مشارکت مردم درحکومت است.افغا  نستان ما نیز بعداز« اجلاس بن» وتدوین قانون اساسی جدید، ازجمله کشورهای به حساب می آید که براساس انتخابات،مشارکت عمومی وحاکمیت ملی استواراست.چنانجه درمادۀ چهارم ق.ا، آمده میگوید:« حاکمیت  ملی درافغانستان به ملت تعلق دارد که به طور مستقیم یاتوسط نمایندگان خود ،آن را اعمال می کند»  . پس باتوجه به اهمیت موضوع سئوالاتی  دراینجا مطرح است و مهم ترین سئوال این است که ماهیت انتخابات بطور کلی وبویژه جا یگاه انتخابات ریاست جمهوری اسلامی در قانون اساسی افغانستان چیست ومشارکت  مردم در انتخابات از چه اهمیت برخوردار است؟  
موضوع( انتخابات ریاست جمهوری درهر کشوری، یکی بارزترین مصادیقی مشارکت عمومی وحاکمیت ملی به شمار می آید. اکنون کشورما درآستانۀ دومین دورۀ انتخابات ریاست جمهوری قرار گرفته ومردم ما دارد به زمان انتخابات مهم وسرنوشت ساز دیگری نزدیک می شوند وآنگاه تصمیم خواهند گرفت که اولین رکن حاکمیت ملی خویش را انتخاب نمایند. با نظر به اهمیت موضوع انتخابات ریاست جمهوری که از بر جستگی واهمیت خاصی بر خور داراست، دراین نوشتار برآن شدیم ، تا با نگاهی به این موضوع ، مطالبی چند را دررابطه با انتخابات وهمچنین جایگاه انتخابات ریاست جمهوری درقانون اساسی،ویژگی های  رئیس جمهور  ونقش مردم در انتخابات ریاست جمهوری ، را مورد بررسی قرار دهیم.                     
بنابر این ما دراین نوشتار، بحث را در رابطه با انتخابات ریاست جمهوری اسلامی افغانستان ، در ضمن چهار گفتار، پی می گیریم؛ گفتاراول: ( کلیات و مفاهیم)؛ گفتاردوم:(جایگاه انتخابات درقانون اساسی)؛  گفتارسوم: (جایگاه ریاست جمهوری، شرایط و وظایف آن در قانون اساسی)؛ گفتارچهارم: ( نقش مردم در انتخابات.) باید توجه داشت که مراد از قانون اساسی در این نوشتار قانون اساسی افغانستان است.
کلیات ومفاهیم:
پیش ازهرسخنی لازم است دراین قسمت کلیات ، مفاهیم و وا ژگان اصلی وکلیدی این مقاله توضیح داده شده ومعنای مورد نظرارا ئه گردد. کلیات ومفا هیم ازاین قرار است:
الف – انتخابات:
واژه ای انتخابات از« انتخاب» گرفته شده وبه معنای برگزیدن،انتخاب کردن،برون کشیدن وبرگزیدن چیزی ازمیان چیزهای دیگر،ویابرگزیدن کسی ازمیان جمعی برای کاری، بکارمی رود.   بنا براین، درانتخابات ، معنا ومفهوم گزینش چیزی یاکسی نهفته است. وقتیکه این واژه( انتخاب)به صورت جمع به کار برده می شود به معنای انتخاب کسی ازمیان جمعی برای انجام کاری است. که این مفهوم بشتربرای انتخاب ریاست جمهوری یا نماینده برای مجالس قانون گذاری و...، آورده می شود.                                   
انتخابات دراصطلاح دانشمندان علوم سیاسی و علم حقوق به معنای « مجموعه عملیاتی است که درجهت گزینش فرمانروایان یاتعیین ناظرانی برای مهار کردن قدرت، تدبیرشده است. ازاین دیدگاه،انتخابات به معنای فنون گزینش وشیوه های مختلف تعیین رئیس جمهور ونمایندگان است. انتخابات ابزاری است که بوسیلۀ آن می توان اراده شهروندان را در شکل گیری نهاد های سیاسی وتعیین متصدیان اعمال اقتدار سیاسی مداخله داد». 
بنا براین مراد ازانتخابات، فن گزینش وشیوۀ وراهکار تعیین رئیس جمهور ونمایندگان است.که به جای شهروندان در مورد مسا ئل سیاسی،اجتماعی،اقتصادی تصمیم می گیرند که براساس قانون اساسی افغانستان « رئیس جمهوردر رأس دولت جمهوری اسلامی افغانستان قرار دارد ».   که طبق قانون اساسی ، هر پنچ سال یکبار،انتخابات ریاست جمهوری به عمل می آید.
ب- ریاست جمهوری اسلامی: 
ریاست، به معنای سروری، فرمانروای وحکومت است.   و واژۀ جمهور به معنای عموم مردم است وجمهوری بودن، به معنای آن است که عامه ای مردم در ایجاد حکومت، اراده جامعه وحکومت نقش داشته باشد واز طریق انتخابات مسئولان ومدیران کشور وشرکت در همه پرسی ها وشورا ها  نقش خویش را در حاکمیت ایفا می کند. 
اسلامی بودن، در واژه ترکیبی ( ریاست جمهوری اسلامی) نشان دهنده این است که قوانین قابل اجرا در قلمرو حاکمیت آن، اسلامی یا به تعبیر قانون اساسی افغا نستان،« مخالفت بااسلام نداشته باشد.»  پس باید توجه داشت که عبارتی  «ریا ست جمهوری » وقت در یک نظام سیاسی وحقوقی با پسوند  (اسلامی) بکار برده می شود، معنا وبار حقوقی آن ، این است که آن نظام سیاسی وحقوقی، خود را ملزم ومتعهید به رعایت اصول وارزش های آن می داند. لذا درنظام که جمهوری اسلامی است هیچ قانون وعملی نباید مخالف با اصول وارزش های اسلامی، باشد.   بنا براین ریاست جمهوری در نظام اسلامی افغانستان، عالی ترین منصب اجرای است وبه عبارت دیگر ریاست جمهوری قوۀ اجرای حاکم بر جامعه ودستگا های اداری سیاسی است. ورئیس کشور که برگزیده مستقیم یا غیر مستقیم شهروندان باشد،ریاست جمهوری می گویند. و وصول به چنین مقامی ، از طریق انتخابات مقدور است نه از راه فتح و زور یا رویش خود انتخابی.  لذا اصطلاحا به رژیمی که در رأس آن فرد یا افراد انتخابی قرار گرفته باشند رژیم جمهوری اطلاق می گردد.
ج- انواع نظام(رژیم) سیاسی: 
رژیم سیاسی همان نظام سیاسی است.     ونظام سیاسی درلغت بمعنای روش وعادت، به طریق واحد ذکر شده است. نظام یارژیم سیاسی، بمعنای عام کلمه، نمودار بافت نهاد های سیاسی وشیوه اعمال قدرت سیاسی است. ونظام سیاسی خود انواع واقسامی دارد که ارسطو آن را به سه دسته تقسیم کرده است : 
1-نظام سلطنتی(پادشاهی):  بدین معنا که درآن قدرت فرمانروای در اختیار یک نفراست.      
2- نظام اشرافی:  که در این نوع نظام قدرت فرمانروای در اختیار گروه معدودی است.         
3- دموکراسی: نظامی است که درآن فرمان روایی توسط همه ای مردم صورت می گیرد .
دموکراسی به معنای امروزی همان حکومت مردم سالاراست که اگرشرایط آن به جا آورده شود، موردعلاقه وآر زوی همه ای مردم جهان است. این تقسیم بندیی ارسطو مبتنی بر تعداد زمامداران بوده است.  در یک تقسیم بندی دیگر نظام سیاسی به (نظام ریاستی وپار لمانی) تقسیم شده است:
.    1- نظام ریاستی:
« این نظام ثمرۀ اندیشه تفکیک مطلق قوا است. یعنی رئیس جمهوری که کار گزار قوه مجریه در سطح عالی ان است. و برای مدٌّ ت محدودی با رأی همگانی یا بطور مستقیم یا بگونه غیر مستقیم برگزیده می شود . نمایندگان قوه مقننه نیز در انتخاباتی جداگانه به وسیله مردم برای مدّ ت مشخصی انتخاب می شوند. در واقع حاکمیت ملی در دو نوبت تجلی می کند وکار گزاران دو قوه در یک سطح قرار می گیرند وهر دو دارای پشتوانه ای سیاسی وآرای عمومی هستند .» 
بنا بر این ، مراد از نظام ریا ستی آن است که در آن تفکیک قوا به طور مطلق صورت گرفته ورئیس جمهور توسط مردم انتخاب می شود ومسئو ل تشکیل کابینه ای خود می باشد ودر برا بر پار لمان پاسخگو هم نیست.
.    2- نظام پارلمانی :     
این نظام در حقیقت از اندیشۀ تفکیک نسبی قوا بد ست می آید . « ومقصود ازنظام پار لمانی آن است که تفکیک قوا در آن به طور نسبی درقانون اساسی اعلام شده ودولت در برابر قوه ای مقننه مسئوول می باشد وقوه مقننه می تواند عنداللزوم ، دولت را از کار بر کنار سازد وبر عکس ، دولت هم قادر است که پار لمان را منحل نماید.»    این معنی(تمایزقوا) درواقع یکنوع همکاری در وظایف، و وابستگی اندامی است که از یک طرف بااختلاط وتمرکز قوا یکی نیست واز سوی دیگر باتفکیک کامل قوا تفاوت دارد.
بنظر می رسد این تقسیم بندی ها قا بل تأمل است . زیرا با توجه به این تقسیمات ، می توان نقش وجایگاه مردم را در انتخابات مشخص کرد . اماّ قبل از آنکه نقش وجایگاه مردم را در انتخابات ریاست جمهوری بررسی کنیم ، لازم است که جایگاه انتخابات وجایگاه ریاست جمهور و وظایف او را در قانون اساسی، وهم چنین ویژگی های یک رئیس جمهور کار آمد را مورد بررسی وارز یابی قرار داده وسپس نقش مردم را در انتخابات ریا ست جمهوری مطرح خواهیم کرد .
جایگاه انتخابات درقانون اساسی:
یکی از اهداف مهم تأسیس نظام جمهوری اسلامی افغانستان، بوجود آوردن دموکراسی وجلب مشارکت گسترده مردم در سرنوشت سیاسی واجتماعی خود ورشد وتوسعه ای فرهنگ سیاسی ملت سیتم دیده وزجر کشیده ای کشور ما بوده است.  در مقدمه قانون اساسی افغانستان آمده می گوید: « به منظور تأسیس نظام متکی بر ارادۀ مردم ودموکراسی و...، این قانون اساسی را  تصویب کردیم .»   پس این امر، یعنی نظام متکی بر اراده مردم را، جزدر سایه ای مشارکت فعّال وگستردۀ تمامی عناصر اجتماع در روند تحول وتکامل جامعه نمی تواند یافت، لذا باتوجه به این جهت ، قانون اساسی یک کشور اگر منطبیق با اصول ومبانی دموکراسی واقعی باشد، می تواند زمینه ای چنین مشارکتی را در تمام مراحلی تصمیم گیری های سیاسی وحرکت سر نوشت ساز برای همۀ افراد اجتماع فراهم سازد .
ازاین رو، یکی از شیوه های تحقق چنین هدفی ، انتخابات است که تجلی واقعی مشارکت مردم می باشد. براین اساس ماده چهارم قانون اساسی ما می گوید: « حاکمیت ملی در افغانستان به ملت تعلق دارد که بطور مستقیم یا توسط نما یندگان خود آن را اعمال می کند.»   بدین معنا که رئیس جمهور ، نمایندگان پارلمان وشورا ها، همه ازطریق رأی گیری آزاد، عمومی، سیری ومستقیم انتخاب می گردند. چنانچه در قانون اساسی به این امر تصریح شده است. (ر.ک:به قانون اساسی افغانستان)  
بطور کلی در قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان، حدودا بعد از یک قرن که چندین قانون اساسی را پشت سرگذاشته است،به جرئت می توان گفت که این قانون اساسی  فعلی ( مصوب 7/11/1382)، اولین قانون اساسی درتاریخ سیاسی کشور ما د افغانستان است که مردم را از راه مشارکت درانتخات ،درسرنوشت سیاسی دخیل دانسته است.پس یکی ازمظاهراراده ای مردم، براساس قانون اساسی ،مشارکت درانتخابات است.
جایگاه ریاست جمهوری درقانون اسا سی:
رئیس جمهوری ، در قانون اساسی افغانستان ، عالی ترین منصب اجرای وسیاسی کشور است . زیرا سیستیم حکومتی در کشور ما ریاستی است. چنانچه ابوالحمد درکتاب مبانی سیاست می گوید: «سیستیم  ریاستی  یعنی اینکه رئیس جمهور مستقیما از طرف مردم انتخاب می شود ،اما اعضای کابینه اش را خود بر می گزیند ، رأی اعتماد از مجلس هم نمی گیرد ودرمقابل آن پاسخگوهم نیست.وهم چنین مردم مستقیما اعضای پارلمان را انتخاب می کنند.بنابراین هیچ
یک ازدونهاد (دولت ومجلس)  از همدیگر کسب قدرت نمی کنند.پس نمی توانند برهمدیگر نظارت داشته باشند».  
ازاین رو، رئیس جمهور در کشور ما ، شخص اول مملکت به شمار می آید. چنانچه در قانون اساسی تصریح شده که می گوید: « رئیس جمهور در رأس دولت جمهوری اسلامی افغانستان قرار داشته ، صلاحیت های خود را در عرصه های اجرائیه ، تقنینیه وقضا ئیه ، مطابق به احکام این قانون اساسی ،اعمال می کند.»   پس بنا براین، انتخابات ریاست جمهوری با انتخابات دیگر تفاوتی آشکار دارد. وتفاوت آن در ضمن مباحث آتی روشن خواهد شد . دراینجا بایسته است که شرایط و وظایف ریاست جمهوری در قانون اساسی وهم چنین ویژگی های رئیس جمهور کارآمد، بیان شود، زیرا رسالتی که برعهده ای او گذاشته شده ،بیان گرجا یگاه واهمیت ویژه ای آن است :
الف- شرایط ریاست جمهوری  :
در نظام جمهوری اسلامی افغا نستان، شخصی که در انتخابات سراسری با کسب بیش از پنجاه درصد از مجموع آراء شرکت کننده درانتخابات، بعنوان رئیس جمهور، برای مدت پنچ سال برگزیده می شود که براساس قانون اساسی افغانستان، قبل ازتصدی مقام ریاست جمهوری باید دارای شرایط زیر باشد :
کسب اکثریت بیش از پنجا فی صد از آرای رای دهندگان . 
تبعۀ افغانستان، مسلمان ومتولدازوالدین افغانستانی بوده وتا بعیت کشوردیگری را نداشته با شد. 
در روزکاندید شدن، سن وی از(40) کمتر نباشد. 
ازطرف محکمه به ارتکاب جرائمی ضد بشری، جنایت ویا حرمان ازحقوق مدنی محکوم نشده باشد. 
قبل ازتصدی وظیفه تعهد نماید براینکه از دین اسلام اطاعت وازآن حمایت کند. 
بنابراین کسی که  برای ریاست جمهوری کاندیا می شود باکسب شرایط مزبورکه در قانون اساسی تصریح گردیده است. می تواند بعنوان رئیس جمهور محسوب گردد.
ب- وظایف وصلاحیت های رئیس جمهور:
درقانون اساسی  افغانستان، متناسب باقدرت ومیزان اختیارات وصلاحیت های که به ریاست جمهوری اعطا شده، و وظایفی نیز برعهده اوگذاشته  شده است که حدود (21) مورد است و بخشی ازآن وظایف بدین شرح است:
1.مراقبت ازاجرای قانون اساسی.
قانون اساسی درنظام جمهوری اسلامی افغانستان حاصل مدت ها، تلاش صاحب نظرانی است که در تاریخ افغانستان ،درحد خود قانون خوبی به شمار می آید. ازاین رو رئیس جمهور مکلف به اجرا ومراقبت ازآن شده است. پس مراقبت ازاجرای قانون اساسی یکی از وظایف رئیس جمهوراست.
2.تعیین خطوط اساسی سیاست کشورباتصویب شورای ملی.
.    3  -   قیادت  اعلای قوای مسلح افغانستان.
.    4-  اعلان حرب ومتارکه به تأییدشورای ملی.  
.    5 - فرستادن قطعات قوای مسلح به خارج افغانستان به تأیید شورای ملی.
.    6- دایرنمودن لویه جرگه به استثنای حالت مندرج ماده (69) این قانون اساسی.
.    7- افتتاح اجلاس شورای ملی ولویه جرگه.
.    8- تعیین وزرا، لوی خا رنوال، رئیس بانک مرکزی، رئیس امنیت ملیورئیس سره میاشت به تأیید ولسی جرگه وعزل وقبول استعفای آنها.
.    9- تعیین رئیس واعضای ستره محکمه به تأیید ولسی جرگه.
.    10- تعیین،تقاعد،قبول استعفا وعزل قضات، صاحب منصبان قوای مسلح، پولیس،امنیت ملی، مأمورین عالی رتبه، مطا بق به احکام قانون.
.    11- تعیین سران نمایندگی های سیاسی افغانستان نزد دول خارجی ومئسسات بین المللی.
12.قبول اعتماد نامه های نمایندگان سیاسی خارجی درافغانستان.
.    13- توشیح قوانین وفرامین تقنینی.
14.تخفیف وعفومجازات مطابق به احکام قانون.
15.تأسیس کمیسیونها به منظور بهبود ادارۀ کشور مطابق به احکام قانون.
اما سایر وظایف وصلاحیت های مندرج این قانون اساسی درغیر ماده (64) نیز زیاد است ولی به دو مورد مهم آن اشاره می شود وآن از این قرار است:
تحقق عدالت اجتماعی: 
یکی دیگر ازوظایف مهم رئیس جمهوری افغانستان، تحقق عدالت اجتماعی است. بدین معنی که رئیس جمهور طبق قانون اساسی مدافع حقوق وآزادی های مشروع ملت بوده ومجری عدالت اجتماعی باشد. یعنی به حقوق طبیعی مردم ،( ما نند حق حیات،حق انتخاب کردن وانتخاب شدن، حق آزادی مشروع با تمام انواع واقسامش،حق سکونت درهر نقطه ای کشورو...،) احترام بگذارد.  تامردم آزادانه زندگی نمایند.
رفع تبعیض نژادی،قومی،لسانی و...، 
یکی دیگر از وظایف ریاست جمهوری این است که تبعیضات ناروا را زمینه های نژادی ،قومی، لسانی و...، از بین برده وفضای عادلانه را، در تمام زمینه های مادی ومعنوی اعم از مسائلی  سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی  واقتصادی و...،فراهم نماید. باتوجه به اختیاراتی که ریاست جمهوری درنظام سیاسی افغانستان دارد، بایسته است این مسئو لیت خطیر به لایق ترین فردی داده شود که دارای ویژگی هایی مانند مدریت وقاطعیت باشد. زیرا این مسئولیت سنگین از عهده هر فرد برنمی آید .ازاین رواست که امروزه در دنیا، برای رئیس جمهور ویژگی های خاصی را مد نظر داده وبرای انتخاب وی فیلتر های خاصی را پیش بینی می نمایند تا شایسته ترین فرد انتخاب گردد.
درنظام سیاسی کشورما افغانستان ، نیز رئیس جمهور باید از( ویژگی های مبتنی برآموزه های دینی وملی) بر خوردارباشد .زیرا اولا کشور ما طبق قانون اساسی دارای یک نظام اسلامی است ودین رسمی ، دین مقدس اسلام است.( ر.ک. به ق.ا )   وثانیا، نود و نه در صد مردم کشور ما مسلمان هستند. ازاین رو باید برای رئیس جمهور کارآمد باید ویژگی های لحاظ شود که مبتنی برآموزه های دینی واسلامی باشد تابتواند جامعۀ ما را به سمت ترقی، تکامل ، توسیعه وشکوفای سوق دهد.  
ج- ویژگی های رئیس جمهورکارآمد:
دین مداری وتقوای الهی.
باتوجه براینکه افغانستان یک کشور اسلامی است،رئیس جمهورآن بایدازویژگی دین مداری،تقوا، امانت داریومعتقید به مبانی وارزش های دینی واسلامی باشد. لذا فردی یا افرادی که کاندیدای ریاست جمهوری می شود باید ویژگی های مذبورباشد تا درپرتوآنها، ازاعتماد واطمنان رأی دهندگان برخوردار گردیده و به مقام ریاست جمهوری نائل آید.
امیرمؤمنان علی ابن ابی طالب(ع) دربارۀ دین مداری وتقوای الهی، درنامه ای به مالک اشترچنین می فرماید: « امره بتقوالله،وإثارطاعته، واتّباع ما أمربه فی کتابه:من فرائضه وسننه، الّتی لا یسعدأحد الا باتّباعها، ولایثقی الا مع جحودهاوأضاعتها »  یعنی حضرت اورا فرمان می دهد به ترس از خدا ومقدم داشتن طاعت خدا بر دیگر کارها وپیروی ازآنچه که خداوند درکتاب خود از واجبات وسنت ها امر فرموده. زیرا کسی که جز باپیروی ازآنها، راه نیک بختی را نپیموده وجز با نشناختن وضایع ساختن آنها، بد بخت نگشته است.
امام درادامه می فرماید: « وأمره أن یکسره نفسه من الشهوات، ویزعها عندالجمحات، فإن النفس لأمارة بالسوء،الا ماحم الله» . حضرت به او( مالک اشتر ) دستور می دهد تانفس را به وقت خواسته های نا بجا درهم شکند،وآن را به هنگام سرکشی ها باز دارد،زیرا که نفس امرکنندۀ به بدی ها است مگرخداوند رحم نماید.
مدریت وتوانمندی:
یکی دیگر ازضروری ترین صفاتی که باید رئیس جمهور واجد آن باشد، مدریت و توانمندی درادارۀ کشور است. دراین زمینه گزینش اشخاصی که دارای حسن سابقه درانجام مسئولیت های سنگین وتوانایی دردرادارۀ امور کشور دارد، بسیار مهم وحایزاهمیت است. چنانچه در قرآن کریم ازقول دخترشعیب(ع) نقل شده است که به پدرخود دربارۀ به کار گرفتن موسی چنین گفت: « یا أبت إستأجره إنّ خیرمن استأجت القویّ الأمین »   - پدر! وی را به کار گیر ،زیرا بهترین کسی که به کار می گماری ،همانا فرد توانا وا مانت دار خواهد بود .
رسول خدا(ص) دراین باره می فرماید: « من أمّ قوما وفیهم أعلمََُ منه او اَفقهمنه لم یزل أمرهم فی سفال ألی یوم القیامه »  - هرکس ریاست گروهی را بپذیرد درحال که میان آنان اصلح ازاو وجود دارد ،پیوسته کارشان درسستی وسقوط خواهد بود- بنابر این، درصورتی که شخص توانای عهده دار شدن مسئولیتی را ندارد، چنا نچه خود را در معرض قبول آن مسئوولیت قرار دهد، بی شک موجبات ذلت وخواری خویش را فراهم کرده است واین مسأله از جمله اموری است که در متون دینی وکلمات پیشوایان دینی از آن نهی شده است.
پیام بر اسلام (ص) در جای دیگر می فرماید: « لا ینبغی للمؤمن اَ ن یذلّ نفسه، قیل له وکیف یذلِّ نفسه؟ قال یتعرّض لما لا یطیق »   - یعنی مؤمن حق ندارد خود را به ذلت بیندازد، پرسیده شد: چگونه به ذلت می افتد ؟ فرمود: خود را داو طلب کاری کند که بیش از توان اوست- بنا براین، دومین ویژگی یک رئیس جمهور کارآمد این است که مدریت وتوا نمندی خوبی درانجام امور مردم داشته باشد تازمینه ای پشرفت وشکوفای خویش ومردم را فراهم سازد.
امانت داری :
یکی د یگراز مهم ترین ویژگی ها، درسپردن مسئولیت های بزرگ به افراد،امانتداری آنان است.   براساس فرهنگ قرآن،امانتداری یکی ازخصیصه هایی پیامبران الهی معرفی شده است،زیرا که ازطرف خداوند به رسالت های بزرگی مأمورشده اند وقرآن بسیاری ازپیامبران را به عنوان(رسول امین) معرفی کرده است.  
در ما جرای حضرت موسی(ع) که بنا شد نزد شعیب اقامت نموده ودر انجام امور، او را یاری رساند، قرآن اززبان دختر شعیب می فرماید:« إنّ خیر من استأ جرتَ القویّ الامین»   اما نتداری درکنار توانمندی مطرح شده است وازاین که (امین) دراین آیه صفت ( قوی) قرار گرفته است می توان این نکته را برداشت کرد که فرد توانمند ، درصورت امانتداری ،گزینش می شود ودرصورتی که شخصی توانمند ،از صفت امانت بهره ای نبرده باشد انتخاب او برای امر مهمی شایسته نیست.  حال باتوجه به جایگاهی منصب ریاست جمهوری درنظام اسلامی افغا نستان وبا نظر به محدودۀ اختیارات وحوزۀ نظارتی ومدیریتی رئیس جمهور ،شایسته است شخصی که برای عهده داری این پست انتخاب می شود، امانتداری او در کنار دیگر صفات مانند ؛ تدوین، تقوا ودانش و...، احراز شود.
موفق در آزمون ها:
بدین معنا که مردم ، شخصی را که برای ریاست جمهوری کاندید می کند ، اعمال ورفتار او را در عرصه های گونا گونی اعتقادی، سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی واقتصادی و...، مورد ارز یابی قرار دهند . چنا نچه حضرت علی (ع) خطاب به مالک اشتر می فر ماید : « در کار های کار گزا رانت بنگر وآنان را با آزمایش وامتحان به کار بگمار!»  پس یکی دیگر از ویژگی های مهم رئیس جمهور باید این باشد که در عرصه های مهم پیش ازاین ، امتحان خوبی داده وازمیادین آزمایش سربلند وموفق بیرون آمده باشد.
حق مداری وعدالت خواهی:
حق مداری وعدالت خواهی یکی ارزشهای اساسی نظام اسلامی است که یک رئیس جمهور شایسته باید آن راپاس بیدارد.مردم ما درانتخاباتی که در پیش رودارند باید بدان توجه داشته باشند چنانچه امام علی ( ع ) می فرماید :« ولیکن أحبّ الأمورالیک اوسطها فییالحقّ،واعمّهافیی العدل»  یعنی باید ازکارها ، آنرا بشتر دو ست بداری که نه ازحق بگذرد ونه فرو ماند ( بحق نزدیک ترین باشد ) وعدالت را فرا گیرتربود. ونیز می فرماید:« والزم الحق من لزمه من القریب والبعید» - حق را به صاحب حق ، هرکس که باشد ، نزدیک یا دور ،بپردازد- بنا براین ،یکی دیگر از ویژگی های رئیس جمهوری اسلامی ، حق مداری وعدالت خواهی است. وکسی که کاندید ریاست جمهوری می باید این ویژگی را داشته باشد .
مهر ورزی نسبت به مردم :
ازجمله اموری که باید بعنوان ارزش اسلامی وانسانی به آن توجه کرد، محبت نسبت به مردم است،چنا نچه حضرت علی (ع ) می فر ماید :« وأشعرقلبک الّرحمةالّرعیة، والمحبة لهم والطف بهم »  یعنی مهربانی بر رعیت را ودوستی ورزیدن باآنان را ومهر بانی کردن با همگان را برای دل خود پوشیشی گردان. پس یکی دیگر از ویژگی های ریاست جمهورکار آمد ،این است که نسبت به مردم مهربان ودل سوز باشد .
مردمی بودن :
ازآنجای که یکی از ویژگی های نظام سیاسی افغانستان( مردمی بودن) آناست ، این ویژگی باید به عنوان معیاری برای سنجش وارز یابی مدیران کارآمد وموفق در نظر گرفته شود ،بدین معنی که مدیر موفق آن است که خود را تافته جدا بافته ندانسته ودرمیان مردم وبامردم باشد. واز میان همه مدیران رئیس جمهورکه در رأس همه ای امور قرار دارد،درصورت کارآمد خواهد بود که این ویژگی(مردمی بودن)درش وجود داشته باشد.
باتوجه به این هفت ویژگی که برای یک رئیس جمهور بیان شد نتیجه این می شود که مردم مسلمان ومتدیین  افغانستان، یک آزمون بزرگ وسرنوشت سازی را درپیش رو دارند وآن دومین دورۀ انتخابات ریاست جمهوری اسلامی افغانستان است که سر نوشت پنچ سال آینده مردم بااین دورۀ انتخابات ریاست جمهوری گیره خورده است. لذا مردم ما باید بادقت تمام وبادرگرفتن این ویژگی های که دراین مقاله بطور اجمال بیان شد، وارد عرصه ای انتخابات شوند تا یک رئیس جمهور مطلوب ومورد نظر خود شان را بر گزینند.
نقش مردم درانتخابات ریاست جمهوری:
هر انتخاباتی دارای دو رکن اساسی است.( منتخب؛ انتخاب کننده ) .مردم  درامر انتخابات یکی از دو رکن اساسی بوده ونقش مهم ایفا می کند . لذا مردم درامر انتخابات نقش مهمی دارند که برخی از آنها را چنین می توان بر شمرد :
مشارکت درانتخابات.
یکی ازموارد که مردم درآن نقش ایفا می کنند مشارکت درانتخابات است.زیرا مشارکت درانتخابات مظهراقتدار مردم است. چنا نچه درقانون اساسی آمده:« حاکمیت ملی درافغانستان به ملت تعلق دارد که به طور مستقیم یا توسط نمایندگان خود آن را اعمال می کند»  بنابر این مشارکت درانتخابات ازیک طرف مظهر حاکمیت ملی است واز طرف دیگر یک وظیفه ملی محسوب می گردد زیرا با مشارکت سرنوشت اجتماعی  خویش را رقم می زنند چنانچه قرآن می فر ماید:« إن الله لا یغیرما بقوم حتی یغیر ما بانفسهم»   یعنی خداوند سرنوشت هیچ کسی را تغیر نمی دهد مگر اینکه خود شان سر نوشت شان را رقم بزند. بنا براین مردم باحضور پر شور خویش در انتخابات  با گزینش فرد ی لایق برای ریاست جمهوری ، نقش اساسی را ایفا می کنند.
گزینش فرد آگاه ومعتقید به اسلام:
مردم باانتخاب فرد فهیم ،آگاه ومعتقید به ارزشهای اسلامی برای ریاست جمهوری، نقش ارزنده ای را ایفا می کننده ای زیرا گزینش چنین فردی سبب ظهور و بروز عزم واراده ملت درعرصه های گوناگون ،خوا هد شد. پس ملت باید دقت درانتخاب داشته باشند ورئیس جمهوری را انتخاب کنند که او بتواند کشور رابه سمت توسیعه وشکوفای مادی ومعنوی به حرکت درآورده واز منافع مادی ومعنوی مردم دفاع نماید.
مردم بامشارکت خویش در انتخابات می توا نند حقوق اساسی خود را بدست آورند، زیرا با انتخاب رئیس جمهور لایق، حقوق وآزادی ها ی مردم تأمین خواهد شد. براین اساس رأی وخواست ومشارکت مردم نقش مهمی در امر انتخابات دارد بدین معنی که آراء ملت تثبیت کننده اقتدار ملی کشور است.
به نظرمیرسد که درشرایط کنونی کشورما بیش ازهرزمان دیگر نیاز مند مشارکت عمومی درعرصه های گوناگون است  لذا مردم ما باید بدور از هر گونه تعصبات با آگاهی کامل بعنوان یک وظیفه ملی ،در انتخابات مخصوصا در انتخابات ریاست جمهوری حضور فعال وگسترده  داشته باشند وکسی را برگزینند که معهید بانجام وظیفه وپاسداری ازتمامیت ارضی وحفاظت ازعقایید وفرهنگ اسلامی ، وتلاش درجهت پشرفت وآبادانی کشور داشته باشد.  
نتیجه:
باتوجه به آنچه گذشت، به این نتیجه وجمع بندی می رسیم که: امروزه در اگثر از کشورهای دنیا براساس انتخابات(رفراندوم )ومشارکت عمومی استوار است .زیرا انتخاب سبب شکوفای سیاسی ونشان دهنده ای مشارکت مردم در حکومتاست وافغانستان ما نیز براساس انتخابات ومشارکت عمومی استوار است.
انتخابات دراصطلاح دانشمندان علوم سیاسی وعلم حقوق به معنای « فن گزینش وشیوه وراهکارتعیین مدیران وفر مان روایان است که به جای شهر وندان درمورد مسائل سیاسی و...،تصمیم می گیرند . براساس قانون اساسی افغنستان، رئیس جمهور در رأس همه مقا مات سیاسی کشور قرار دارد.زیرا نظام سیاسی افغانستان یک نظام ریاستی است بدین معنی که هرکدام از ریاست جمهوری وپارلمانبارای مستقیم وسری مردم ،اقتدار خویش را بدست می آورد به عبارت دیگر حاکمیت ملی در دو نوبت تجلی می کند .واین گونه نظام ثمره اندیشه ای تفکیک مطلق  قوا است که رئیس جمهور در رأس آن قرار دارد.
انتخابات از اهداف مهم تأ سیس جمهوری اسلامی افغانستان  است تا اینکه مردم ازراه انتخابات بتوانند سرنوشت سیاسی  خویش رقم بزنند وباانتخا ب رئیس جمهوراقتدار ملی واسلامی خویش را به منصه ای ظهور وبروز برسانند. رئیس جمهور طبق قانون اساسی از جایگاه ویژۀ بر خوردار است.یعنی دارای شرایط ووظایف ویژه می باشد . شرایط رئیس جمهور عبارتند از : کسب اکثریت بیش از پنجا در صدآراء شرکت کنند درانتخابات ، تبعه ای افغانستان بودن ،ومسلمان بودن ودارای چهل سال سن ،داشتن،ازجمله شرایط رئیس جمهوری است. وهم چنین وظایف رئیس جمهوری درقانون اساسی  افغانستان احصاء شده که عبارتند از: مراقبت وحراصت از قانون اساسی ،تعیین سیاست های نظام وعزل ونصب وزراء وقضات و...، اما ویژگی های رئیس جمهور کار آمدعبارتنداز:دین مدای،عدالت خواهی،معتقید بودن به ارزشهای اسلامی ،و...، ودر نهایت نقش مردم در انتخابات، بسیار مهم است زیرامردم بامشارکت خویش می تواند حاکمیت ملی واسلامی خویش را به اثبات رسانده وباحضور خویش سرنوشت آیندهکشور رابه وجه مطلوب رقم بزنند.زیرامردم باانتخاب یک شخص فهیم وآگاه ودلسوز برای ریاست جمهوری، می توانند یک دولت مقتدروکارآمد،بوجود آورند تا از منافع ملی واسلامی وتمامیت ارضی باتمام توان وقدرت
دفاع نموده ودرراه شکوفای و بهبودی کشوراسلامی ما افغانستان،تلاش نماید

 

آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 11 مهر 1391 ، 13:19
 

حاضرین در سایت

ما 2 مهمان آنلاین داریم

جستجو

نظرسنجی

نظر خود را در رابطه با کیفیت سايت ثبت نماييد.
 
پايگاه علمي فرهنگي عدالت
طراحي و پشتيباني توسط نسل وب
Copyright ©2007  www.edalat2009.com All Right Reserved.
تمام حقوق این سایت برای علی توسلی محفوظ است.